ELTE BTK Magyar Nyelvtudományi és Finnugor Intézet

Акельдина, Светлана

nyomtatható változat

Акельдина, Светлана (Тарту)

Марий йылмысе миконим-влакым семантика могырым лончылымаш (pdf)

Марий ботанический терминологийыште кугу верым миконимический лексика налын шога, кудыжым эше наукышто нергелен лекме огыл. Тӱрлö источниклаште улшо шымлымаш-влакат иктешлалтын огытыл. Тиде пашаште ме миконим-влакын семантика могырым тӱрлö лиймыштым ончен лектына.

Поҥгым лӱмдымо годым калык эн ойыртемле палыжым шотыш налын, садлан значений шот дене миконим-влакым тыгай тӱҥ тӱшкалан шелаш лиеш:

1)                 Тӱсым шотыш налын каласыме лӱм-влак: шемвоҥго (букв. 'чёрный гриб'), ошкурезе (букв. 'белый груздь') да т. м.

2)                 Кушмо верым палемдыше лӱм-влак: куппоҥго (букв. 'болото-гриб'), мекшпоҥго (букв. 'кусок гнилого дерева-гриб') да т. м.

3)                 Пушеҥге дене кылдалтше лӱм-влак: кожвоҥго (букв. 'еловый гриб'); куэвапка (букв. 'берёзовый гриб'); нулгыгурезе (букв. 'пихтовый груздь') да т. м.

4)                 Формым, кӱжгытым палемден ончыктышо лӱм-влак: пылышвонго (букв. 'ухо-гриб'), вичкыжйол (букв. 'тонкая нога') да т. м.

5)                 Животный дене кылдалтше поҥго лӱм-влак: рывыжвоҥго (букв. 'лисий гриб'), ушкалчызе  (букв. 'коровье вымя') да т. м.

6)                 Поҥгын лекме жапшым шотыш налын каласыме лӱм-влак: шошывоҥго (букв. 'весенний гриб'), шыжывоҥго (букв. 'осенний гриб').

7)                 Тӱрлö свойствым палемдыше лӱм-влак: кочо курезе (букв. 'горький груздь'), тамаквоҥго ('табачный гриб').

8)                 Кочкаш лийдымым ончыктышо лӱм-влак: аяркурезе (букв. 'ядовитый груздь'), иаво́нгы Г. (букв. 'чёртовгриб') да т. м.

9)                 Поҥгын качествыжым ончыктышо лӱм-влак: илегурезе (букв. 'сырой  груздь'), тазылгэ-поҥго (букв. 'слизистый гриб') да т. м.

10)             Пӱртӱс явлений дене кылдалтше лӱм-влак: йӱрвоҥго (букв. 'дождевой гриб'), волгенчывоҥго (букв. 'молния-гриб').

11)             Собственный лӱм-влак дене ончыктымо лӱм-влак: майравоҥго (букв. 'гриб Мария'), ведаси поҥго (букв. ' гриб Феодосия')

12)             Кушмо ойыртемым шотыш налын каласыме лӱм-влак: радамвоҥго  (букв. 'ряд-гриб'); каштавоҥго (букв. 'длинный шест гриб').

Икманаш, поҥгым лӱмдымö годым марий калык тудын тӱрлö палыжым шотыш налын, тидын дене мут поянлыкым пойдарен да тӱзатен.